Çfarë i bën stresi trupit tuaj?

20 Maj '24

	 	 
A ndiheni të stresuar? Nuk je i vetmi person që ndiheni kështu. Sipas një studimi, rreth 25% e amerikanëve thonë se kanë të bëjnë me nivele të larta stresi dhe 50% të tjerë thonë se stresi i tyre është i menaxhueshëm.
Këto shifra mund të mos ju befasojnë pasi të gjithë kemi të bëjmë me strese të punës, familjes dhe marrëdhënieve. Por, ajo që mund të mos e dini është se stresi nuk është gjithmonë një gjë e keqe. Në disa raste, si kur po filloni një punë të re ose po planifikoni një ngjarje të madhe në jetën personale, stresi mund t'ju ndihmojë të përqendroheni, t'ju motivojë të bëni mirë dhe madje të përmirësoni performancën tuaj.
Por disa nga arsyet pse stresi mund të jetë pozitiv në këto situata është se ai është afatshkurtër dhe po ju ndihmon të kaloni një sfidë që e dini se mund ta përballoni.
Megjithatë, përjetimi i stresit afatgjatë, mund të ketë një dëmtim të vërtetë fizik dhe mendor në shëndetin tuaj. Hulumtimet kanë treguar një lidhje midis stresit dhe problemeve kronike si presioni i lartë i gjakut, obeziteti, depresioni dhe të tjera.
Lufto-ose-ik
Stresi mund t'i shërbejë një qëllimi të rëndësishëm dhe madje mund t'ju ndihmojë të mbijetoni. Për paraardhësit tanë, stresi ishte një motivues i dobishëm për mbijetesë, duke i lejuar ata të shmangnin kërcënimet reale fizike. Kjo për shkak se e bën trupin tuaj të mendojë se është në rrezik dhe aktivizon mënyrën e mbijetesës "luftoni ose fluturoni".
Modaliteti “Fight-or-Flight” i referohet të gjitha ndryshimeve kimike që ndodhin në trupin tuaj për ta bërë atë gati për veprim fizik. Në disa raste, këto ndryshime mund t'ju bëjnë gjithashtu të ngecni.
Derisa kjo përgjigje ndaj stresit mund të na ndihmojë ende t'i mbijetojmë situatave të rrezikshme, nuk është gjithmonë një përgjigje e saktë dhe zakonisht shkaktohet nga diçka që në fakt nuk është kërcënuese për jetën. Kjo për shkak se truri ynë nuk mund të bëjë dallimin midis diçkaje që është një kërcënim real dhe diçkaje që është një kërcënim i perceptuar.
 

Stresi në tru
Kur ndesheni me një stresues – një zinxhir ngjarjesh fillojnë në trurin tuaj. Së pari, amigdala, një zonë e trurit tuaj që përpunon emocionet, merr informacion rreth stresorit përmes shqisave tuaja. Nëse e interpreton atë informacion si diçka kërcënuese ose të rrezikshme, ai dërgon një sinjal në qendrën e komandës së trurit tuaj, të njohur si hipotalamusi.
Hipotalamusi lidhet me pjesën tjetër të trupit tuaj përmes sistemit nervor autonom. Kjo kontrollon funksionet automatike si rrahjet e zemrës dhe frymëmarrjen përmes dy sistemeve të ndryshme: simpatik dhe parasimpatik.
Sistemi nervor simpatik shkakton përgjigjen “lufto-ose-fluturo”, duke ju dhënë energjinë që ju nevojitet për t'iu përgjigjur një kërcënimi. Parasimpatikja bën të kundërtën; ai lejon trupin tuaj të kalojë në modalitetin "pushimi dhe tretja" në mënyrë që të ndiheni të qetë kur gjërat janë të sigurta.
Kur hipotalamusi juaj merr një sinjal nga amigdala juaj se jeni në rrezik, ai dërgon sinjale në gjëndrat mbiveshkore dhe aktivizon sistemin tuaj nervor simpatik. Adrenalet nxjerrin adrenalinën, duke bërë që zemra juaj të rrahë më shpejt, duke detyruar më shumë gjak në muskujt dhe organet tuaja.
Frymëmarrja juaj gjithashtu mund të përshpejtohet dhe shqisat tuaja mund të bëhen më të mprehta. Trupi juaj gjithashtu do të lëshojë sheqer në gjakun tuaj, duke dërguar energji në të gjitha pjesët e ndryshme.
Më pas, hipotalamusi aktivizon një rrjet të quajtur boshti HPA, i cili përbëhet nga hipotalamusi, hipofiza dhe veshkave. Kjo mund të bëjë që këto zona të lëshojnë më shumë hormone stresi, duke përfshirë kortizolin, i cili e detyron trupin tuaj të qëndrojë i lidhur dhe vigjilent.

Stresi në trup
Të gjitha këto ndryshime kimike kanë efekte afatshkurtra dhe afatgjata në pothuajse çdo sistem në trupin tuaj:
Sistemi muskuloskeletor
Afatshkurtër: Muskujt tuaj tensionohen papritmas dhe më pas lirohen kur stresi është zhdukur.
Afatgjatë: Nëse muskujt tuaj janë gjithmonë të tensionuar, mund të keni probleme si dhimbje koke tensioni dhe migrenë, si dhe dhimbje të tjera kronike.
Sistemi i frymëmarrjes
Afatshkurtër: Ju merrni frymë më vështirë dhe më shpejt, madje mund të hiperventiloni, gjë që mund të shkaktojë sulme paniku tek disa njerëz.
Afatgjatë: Nëse keni astmë ose emfizemë, frymëmarrja e vështirësuar mund ta bëjë të vështirë marrjen e oksigjenit të mjaftueshëm.
Sistemi kardiovaskular
Afatshkurtër: Zemra juaj rreh më fort dhe më shpejt dhe enët e gjakut zgjerohen, duke shtyrë më shumë gjak në muskujt tuaj të mëdhenj dhe duke rritur presionin e gjakut.
Afatgjatë: Rritja e vazhdueshme e rrahjeve të zemrës, presionit të gjakut dhe hormoneve të stresit mund të rrisë shanset për atak në zemër, goditje në tru dhe hipertension. Këto gjithashtu mund të ndikojnë në nivelet e kolesterolit dhe të shkaktojnë inflamacion në sistemin tuaj të qarkullimit të gjakut.
Sistemi endokrin
Afatshkurtër: Hormonet e stresit si adrenalina dhe kortizoli i japin trupit tuaj energji për të luftuar ose për të ikur nga një stresues. Mëlçia juaj gjithashtu prodhon më shumë sheqer në gjak për t'i dhënë trupit tuaj energji.
Afatgjatë: Disa njerëz nuk e rithithin sheqerin shtesë të gjakut që pompon mëlçia e tyre dhe mund të kenë më shumë gjasa të zhvillojnë diabetin e tipit 2. Ekspozimi i tepërt ndaj kortizolit mund të çojë në probleme tiroide dhe të ndikojë në aftësinë tuaj për të menduar qartë. Mund të shkaktojë gjithashtu yndyrë të tepërt në bark.
Sistemi gastrointestinal
Afatshkurtër: Ju mund të ndjeni flutura në stomak, dhimbje ose të përziera, ose mundim edhe të vjella. Oreksi juaj mund të ndryshojë dhe mund të keni diarre ose kapsllëk.
Afatgjatë: Stresi mund të çojë në dhimbje të forta kronike dhe ndryshime në zakonet tuaja të të ngrënit. Ju gjithashtu mund të zhvilloni refluks acidi./ AkademiPune