Njihuni me 8 gra të suksesshme në Kosovë
Të jetosh në një vend ku gratë shpesh duhet të përballen dy herë me më shumë vështirësi se sa burrat, edhe arritja e suksesit dhe rruga drejt tij mund të duket më e vështirë. Sipas Agjencisë së Statistikave të Kosovës, rezultatet e Anketës së Fuqisë Punëtore për tremujorin e dytë 2019, tregojnë se punësimi është më i lartë te meshkujt 49.0%, ndërsa punësimi tek femrat është 14.1%. “Femrat janë të punësuara, kryesisht në sektorët e arsimit, tregtisë dhe kujdesit shëndetësor, me 52.3 % të tyre, ndërsa meshkujt janë kryesisht të punësuar në sektorët e tregtisë, ndërtimtarisë dhe prodhimit, me 48.4%”, thuhet në raport. Ndërkaq, në raportin “Punësimi dhe përfaqësimi i grave në Kosovë”, të prezantuar nga Instituti GAP, thuhet se shkalla e punësimit të grave mbetet shumë e ulët në krahasim me burrat. Numri i burrave punëkërkues të regjistruar në Agjencinë e Punësimit, në vitin 2019 ishte 52,343, kurse numri i grave punëkërkuese të regjistruara në agjencinë e punësimit ishte 43,547. Mirëpo, ka edhe shumë prej atyre grave ambicioze të cilat me punën e tyre të palodhshme kanë thyer çdo barrierë dhe sfidë që mund t’ju këtë dalë përpara. AkademiPune, ju njeh me disa prej tyre, e të cilat jo vetëm që thyen barrierat që në shikim të parë duken të pakalueshme, por njëkohësisht u shndërruan edhe në simbol të suksesit dhe në figura me të cilat duhet të mburret shoqëria. Në profesione të ndryshme, secila prej tyre ka arritur të japë kontribut të madh në shoqëri. Shenaj Shala Me punën e saj të palodhshme, mësimin e vazhdueshëm, diciplinën dhe guximin, dita e ditës ju hapen shumë dyer në karrierë. Është kjo Shenaj Shala, një zonjë e dalluar, storja e së cilës është frymëzuese në rrugën drejt suksesit. Ajo është gruaja e parë nga Kosova e diplomuar për protokol, tanimë shefe e protokolit e Kryeministrit të Republikës së Kosovës. Karrierën e saj e nisi si përkthyese për misionin e OKB-së në Kosovë. Studimet master i përfundoi në vitin 2014 në Bruksel, në The International School for Protocol and Diplomacy (ISPD). Gjatë viteve 1999-2013, punoi edhe si asistente personale e përfaqësuesit special të sekretarit të përgjithshëm të OKB-së, e vite më vonë punoi edhe për  "Shell Oil & Petroleum", si Koordinatore e Shell Qendrës së Trajnimeve në Lindjen e Mesme. Përvoja si Zyrtare Ndërlidhëse për Ballkan e Shkollës Ndërkombëtare për Protokol dhe Diplomaci (ISPD) e plotëson edhe më shumë karrierën e saj. Aftësitë si inteligjenca emocionale, komunikimi efektiv, kreativiteti, përshtatshmëria, menaxhimi i kohës dhe etika e punës, Shenaji thotë se e kanë çuar përpara në karrierë. Ajo ka po të njejtin sugjerim për të rinjtë që presin të përfshihen në treg të punës sot. Këshilla e saj për ta është të mundohen t’i zhvillojnë sa më shumë këto aftësi sepse vetëm kështu mund të japin mesazhin se janë kandidatët e duhur për një punë.  Për gratë e reja në Kosovë, ajo ka një mesazh më ndryshe - “Gjatë karrierës do të përballeni me sfida të ndryshme të cilat shpesh dinë të ju lëndojnë, demotivojnë, ulin sigurinë dhe vetëbesimin tuaj, apo të keni punë me njerëz të cilët do të mundohen t’ju ndalin apo ngadalësojnë arritjen e qëllimeve tuaja në karrierë. Ju mos u ndalni, mos u merrni me ata njerëz dhe më e rëndësishmja, mos e harroni qëllimin tuaj. Dëgjoni njerëzit e suksesshëm, mësoni nga përvojat e tyre, punoni për ta dhe gjithmonë jeni të gatshëm për sfida të reja. Vështirësitë duhet t’ju bëjnë të pathyeshme dhe të fuqishme“. Në vitin 2018, Shenaj Shala mori titullin e njerës prej 15 trajnereve globale për ‘pitch’ dhe aftësitë e prezentimit, në International Pitch School for IDACB (International Decentralized Association for Cryptocurrency and Blockchain). Shenaj Shala, vazhdon të punojë si konsulente e mirësjelljes, mentore dhe ligjëruese e pavarur. Ndër tjera, ajo është edhe trajnere personale e shumë figurave publike në Kosovë përmes këshillimit për paraqitje mediale, imazh personal, komunikim jo verbal, etj. Melita Ymeraga         Sfidat janë prezente në shumë mjedise të punës, por gratë në teknologji po arrijnë t'i tejkalojnë çdoherë e më shumë, pasi dita e ditës po dëshmojnë aftësitë e tyre me karrierën e suksesshme që ato po krijojnë. Një shembull i gruas së suksesshme në fushën e teknologjisë dhe informacionit si edhe financave, është Melita Ymeraga. Një lidere pasionante dhe inovative në inkorporimin e teknologjive të reja në botën e menaxhimit të financave, ka arritur të dëshmojë më së miri suksesin e saj, duke iu shërbyer gjithsej 700 bizneseve dhe organizatave të ndryshme drejt transformimit digjital të menaxhimit financiar. Ajo ka mbi 20 vite pervojë pune në fushën e teknologjisë se informacionit dhe financave. Ka të përfunduar master në Administrim Biznesi në Staffordshire University-UK dhe është Kontabiliste e Çertifikuar nga SHKÇAK. Ndër tjera, Melita Ymeraga është edhe këshillëtare e certifikuar nga INTUIT, me seli në SHBA për të gjitha produktet e QuickBooks® UK dhe US Edition, si dhe përfituese e programit të Mentorimit “Fortune/U.S. State Department Global Women’s Mentoring Partnership 2017”. Ajo është edhe organizatore e Vital Voices për Kosovë, ngjarje vullnetare në baza vjetore e cila bashkon gratë në biznes. Me themelimin e Melita&Partners Shpk, Melita ka arritur të shkrijë dy pasionet e saj, financat dhe teknologjinë e informacionit. Ajo ka një këshillë për gratë e reja në Kosovë. “Përpiquni të jeni personi që njerëzit të mund të llogarisin në ju dhe t’ju besojnë! Kur kërkohet diçka nga ju, vendosni veten në këpucët e bashkëpunëtorit tuaj, të klientit apo të menaxherit tuaj. Nëse jeni të shkathëta dhe e lini mençurinë tuaj të flasë vetë, gjëja femër, mosha ose çfarëdo gjëje tjetër do të bien poshtë. Në fund të ditës, bëhet fjalë për sa dini dhe sa vlerë i shtoni punës që bëni.” Besa Luci Mediat janë pjesë e pandashme e shoqërisë. Ato të përballin me realitetin, opinionet, artin, kulturën dhe shumë elemente të tjera. Ushtrimi i profesioneve që ndërlidhën me mediet, ka edhe vështirësitë e veta. Të jesh kryeredaktore dhe themeluese e një organizate mediale profesionale dhe aq të nevojshme për kohën, siç është Kosovo 2.0, natyrisht që kërkon mund dhe shumë përkushtim. E diplomuar në drejtimin e shkencave politike/marrëdhënieve ndërkombëtare dhe gazetari/komunikim masiv në Universitetin Amerikan në Bullgari (AUBG) në vitin 2006, dhe magjistër në gazetari e shkrim të revistës nga Fakulteti i Gazetarisë, Universiteti i Misurit, SHBA, Besa Luci, është një grua shumë e zonja e cila profesionin e saj e ka shndërruar në një shërbim të mirëfilltë për qytetarin.  Besa Luci, që nga viti 2010 është kryeredaktore dhe bashkëthemeluese e revistës së pavarur Kosovo 2.0, e cila ofron hapësirë për diskutime të ndryshme dhe tejet të nevojshme me tema politike, sociale, kulturore, opinione e reportazhe. Si media e vetme në rajon që punon në tri gjuhë (shqip, serbisht dhe anglisht), Kosovo 2.0 mbledh së bashku njerëz aktiv me vetëdije politike dhe shoqërore. Pos kësaj, Besa Luci ka punuar edhe si hulumtuese e lartë në Klubin për Politika të Jashtme, me seli në Prishtinë, i cili bënte hulumtime dhe analiza të zhvillimeve dhe proceseve të lidhura me politikat e jashtme të Kosovës, mundësitë dhe progresin në integrimet euroatlantike dhe trendet që ndikojnë në zhvillimin e politikave ditore e ekonomike në Kosovë. Në të kaluarën, Besa ka krijuar përvojë në fushën e mediave edhe si reportere në Women's eNews në New York, ndihmës redaktore në revistën Global Journalist në Misuri, autore në revistën VOX në Misuri, reportere në Gotham Gazette në New York, etj. Për gratë e reja, sfidat për të cilat gjithmonë mund të jenë prezente para qasjes në treg të punës, Besa Luci ka një këshillë. “Do të doja që ‘këshilla’ ime të ishte ndryshe, por dhënë rrethanat, gratë e reja është e rëndësishme që të njohin pengesat që rrjedhin si produkt i normave e roleve gjinore që vazhdojnë të jenë më të fuqishme se ligjet për të drejta të barabarta. Duke qenë të vetëdijshme për këto do të kemi më shumë fuqi e agjenci për të luftuar aktivisht diskriminimet potenciale apo pritshmëritë cënuese ndaj nesh si gra. Po ashtu, është e rëndësishme të kemi parasysh që gra të ndryshme do të ballafaqohen me forma të ndryshme të diskriminimit apo shtypjes, qoftë si rezultat i lokalitetit, etnisë, racës, klasës, identitetit gjinor apo orientimit seksual. Andaj besoj që ështe qenësore të kuptojmë dhe përkrahim njëra tjetrën sa më shumë që është e mundur” Ajo bën thirrje që gratë e reja të mos ia faturojne vështirësitë në tregun e punës mungesës së potencialit të tyre, por vetëm padrejtësive gjinore të rrënjosura. Kosovo 2.0 ndër tjera, përmes programeve të panumërta me rini, synon të angazhojë shoqërinë në iniciativa që sfidojnë narrativat diskriminuese e shtypëse. Jehona Lluka Në ditët e sotme, të krijosh diçka për vete dhe të tjerët, kërkon shumë mund dhe përkushtim. Jehona Lluka, me më shumë se 14 vite përvojë pune në zhvillimin e sektorit privat ka qenë udhëheqëse e suksesshme për vite të tëra e një kompanie konsulente, duke avancuar kësisoj edhe profesionin e saj si konsulente menaxheriale. Prej vitit 2016, Jehona Lluka ushtron pozitën e drejtoreshës ekzekutive në Business Consultants Council. Në vitin 2019, ajo u nominua dhe u zgjodh anëtare e bordit në insitucionin kryesor në mbarë botën për fushën e konsulencës menaxheriale - International Council of Management Consulting (ICMI).    Pro nominimit të saj në këtë pozitë, votuan 60 shtete të ndryshme, duke e bërë Jehona Llukën të vetmen anëtare nga Ballkani Perëndimor. “Kjo do të ndihmojë vendin tonë të vendoset në hartën botërore në këtë fushë” , thotë Jehona për AkademiPune. Si një person shumë i hapur, bashkëpunues dhe kurioz për njohuri të reja, Jehona arriti të krijojë identitetin e saj personal dhe profesional, çka erdhi bashkë me suksesin. Si nënë e dy fëmijëve, sfidë kryesore për Jehonen ishte balancimi mes familjes dhe karrierës. Duke punuar me zell, ajo arriti t’i kalojë edhe këto pengesa. Një këshillë e saj për të rinjtë është të krijojnë një vizion dhe ta kthejnë atë në plan të veprimit. “Të rinjtë duhet te fokusohen që të jenë në hap me te gjitha mundësitë që u vijnë përpara dhe po ashtu t‘i gjejnë ato, në mënyrë që secili vend i punës t’ua mësojë dhe përsosë aftësitë dhe shkathtësitë, që si rezultat krijon edhe përvojën për profesionin që gjithmonë keni dashur ta arrini. Në mënyrë që të kyçeni në tregun e punës suksesshëm, duhet të krjoni një vizion ku dëshironi të jeni në 10 vitet e ardhshme dhe atë vizion, atë endërr, ta përktheni në plane konkrete të veprimit. Duke punuar çdo ditë në atë plan të karrierës, suksesi është i garantuar” Arjeta Musliu Thonë se njeriun në jetë e mban vullneti dhe dëshira për ditë të bukura, e ky vullnet shpesh bëhet edhe arsye që njeriu të marrë guximin për të arritur suksese. E goditur dhe sfiduar nga jeta por e motivuar për të ecur përpara dhe udhëzuar të tjerët, Arjeta Musliu një grua e fortë, dhembjen e saj e shndërroi në punë. Arjetën, rrethanat e krijuara në jetë e shtynë që rrugën e saj ta vazhdonte më ndryshe. Arjeta Musliu, është infermiere dhe psikologe klinike. Ajo e humbi të birin 19 vjeçar si shkak i përdorimit të substancave narkotike. Pas atij momenti, ajo i dha një mision vetes: të ndihmojë të gjithë ata të cilët janë të përfshirë në këtë dukuri negative. Punën e saj në këtë drejtim, e nisi me hapjen e një zyre këshilluese dhe mbajtjen e ligjëratave nëpër shkolla, për të adresuar problemet e lidhura me përdorimin e substancave narkotike. “Meqenëse edhe profesioni im si psikologe ka për qëllim këshillimin dhe përkrahjen morale e emocionale, besoj që jam personi i duhur që të arrijë t’i kuptojë këta individë e më pas edhe t’i ndihmojë në mënyrë profesionale për tejkalimin e këtyre problemeve”, tregon Arjeta për AkademiPune. Projektin e saj vendosi ta jetësojë edhe si dëshirë të djalit të saj. Ajo thotë se e ndjen veten të obliguar moralisht dhe profesionalisht që të përfundojë atë që e kishin planifikuar ta nisnin bashkë me të birin, dhe që me këtë projekt të arrijnë të vetëdijesojnë, të edukojnë, të bëjnë detektimin e hershëm si dhe të ulin numrin e përdoruesve të substancave narkotike. Qendra që drejton Arjeta Musliu funksionon me punë vullnetare dhe të gjitha shërbimet janë pa pagesë. Në gjashtë mujorin e parë, numri i personave përdorues të substancave narkotike ka shkuar deri në 200. Si rezultat i suksesit të punës në qendrën e saj, 11 persona gjatë asaj kohe kanë arritur të heqin dorë nga përdorimi i drogës. Arjeta është edhe themeluese edhe e Organizatës Jo Qeveritare Ri-Jeta, ndërkaq qëllim i saj për të ardhmen është edhe ndërtimi i një qendre rehabilitimi, të cilën ajo e sheh si një gjë të domosdoshme dhe shumë të nevojshme në Kosovë. Violeta Zatriqi Rrugëtimin e saj në fushën e kirurgjisë estetike e nisi para 20 viteve, në një periudhë kur gratë paragjykoheshin sa i përket profesioneve të tyre, e sidomos gratë në mjekësi. Në atë kohë kishte mendime se kirurgë duhet të jenë vetëm meshkujt.  Është kjo Violeta Zatriqi, kirurge plastike estetike, të cilës mendimet e asaj kohe i dhanë akoma më shumë shtysë që të punojë dhe dëshmojë që edhe gratë mund të jenë kirurge të zonjat. Violeta ishte ndër gratë e para qe filloi operacionet estetike para 20 viteve në Kosovë, çka e shoqëroi edhe me shumë sfida. “Shumë shpesh më kanë pyetur, a ju do të me operoni? A ka ndonjë mjek te huaj këtu?” Pyetje të tilla, Violetën e shtynë t’ua dëshmonte të kundërtën, duke pasur sukses në çdo intervenim që ajo bënte. Synim i saj ishte që populli i Kosovës, ta kthente besimin tek mjeket kosovare, e sidomos tek kirurget gra. Me përvojë plot 20 vite, ajo sot është shefe në Klinikën e Kirurgjisë Plastike Rekonstruktive Estetike në QKUK si dhe në Poliklinikën Zatriqi në Prishtinë. Ajo është prof. doktor shkence si dhe kryetare e Shoqatës së Kirurgëve Plastik të Kosovës. Ajo ka edhe një mesazh për kirurget e reja. “Kirurgjia është mision i çmuar, duhet ta doni shumë, më shumë se veten, fëmijen, familjen, shoqërinë. Duhet të punoni ditë e natë, ska festa apo pushime, do të ndesheni në shumë paragjykime sikur janë meshkujt që dominojnë në këtë profesion. Por pastaj vjen një ditë dhe ti shpëton një jetë, dy, me dhjetëra e qindra dhe përpiqesh për të gjithë ata që të besojnë - kjo fshin çdo sakrificë që ke bërë për të arritur aty dhe vlera jote skalitet në trupat që ke mjekuar ndër vite me shumë dashuri e përkushtim”, ka thënë kirurgia Violeta Zatriqi. Trajnimet e shumta jashtë Kosovës, pjesëmarrja në kongrese, ndonëse kanë qenë një sakrificë për të në aspektin familjar sepse detyrohej të qëndronte larg familjes, e kurorëzuan punën e saj me shumë suksese. Shqipe Dushi Peja Janë shumë ato gra, të cilat kanë arritur të kenë një ndikim edhe në botën e biznesit ndërkombetar. Ka edhe shumë prej atyre që kanë arritur të sjellin dhe të zhvillojnë biznese të huaja në Kosovë. Në mesin e grave të tilla është edhe Shqipe Dushi Peja, e cila u diplomua per biznes ndërkombëtar dhe qysh nga ajo kohë sukseset e saj në këte fushë qenë të vazhdueshme. Në vitin 2001, Shqipe Dushi Peja u bashkua me ekipin e kompanisë Gjermane “DHL Express”, një lider global në fushën e transportit dhe logjistikës ,duke kontribuar në zhvillimin e saj në tregun e Kosovës. Me përvojen e saj në sistemet globale të industrisë së transportit, mallrave dhe logjistikës si dhe angazhimin e besueshmerinë nga kompania DHL Express, Shqipe Dushi Peja, në vitin 2014 themeloi kompanine 3P Logistics. Kësisoj, mori përsipër përfaqësimin e DHL Express si partner ekskluziv për tregun e Kosovës. 3P Logistics jo vetëm që arriti ta rrisë domenin e vet në tregun e Kosovës, por zgjeroi edhe gamën e shërbimeve në transportin ndërkombëtar të mallrave, duke lansuar kësisoj shërbimet e transportit ndërkombëtar, rrugor, ajror, hekurudhor dhe detar. Ndër tjera, kjo e fundit luajti edhe një rol të rëndësishëm në zhvillimin e shërbimeve postare vendore dhe ndërkombëtare, duke përkrahur edhe industritë e ndryshme vendore në shitje, përmes platformave e-commerce, brenda dhe jashtë Kosovës. Me drejtimin e Shqipe Dushi Peja, DHL Express nga 10 punëtorë që kishte dikur, sot ka mbi 40 punonjës dhe 50% e tyre janë gra. Për të gjitha gratë që synojnë të bëhen ndërmarrëse, Shqipe Dushi Peja ka një mesazh. “Mos hiqni dorë nga ëndrrat tuaja, ndiqni intuitën drejt suksesit, mos ktheni kokën mbrapa dhe mos lejoni asnjëherë që dështimet të ju pengojnë në realizimin e synimeve tuaja por mësoni nga to sepse dështimet janë mësuesit më të rëndësishëm në jetën e biznesit. Zgjedhni njerëzit më të mirë të ju mbështesin dhe në të cilët mbështeteni dhe jeni çdo herë mirënjohëse për punën që ata bëjnë për ju dhe për kompaninë. Nëse bashkarisht e jepni maksimumin, suksesi është i garantuar” Ariana Nila Gruaja shqiptare, jo vetëm që personifikohet e sëndërtohet si guximtare në histori, ajo paraqitet edhe si figurë e shquar në art dhe kulturë. Ndonëse nëpërmjet artit, njeriu largon stresin dhe brengat e përditshme, ky profesion mund të jetë edhe mjaft sfidues. Përmes artit, njeriu ndan të mirën dhe të keqen, dhembjen dhe lumturinë, ndan pamjet ideale për shtëpinë e ëndrrave dhe aspekte të tjera që mund të na rrethojnë. Kjo është arsyeja pse Ariana Nila, një vajzë e re e me plot ambicie ka zgjedhur artin si rrugë drejt suksesit. Rrugëtimin e saj drejt ëndrrave që synon t’i realizojë e ka lidhur ngushtë me këtë profesion. Ariana Nila u lind në Pejë dhe në po të njejtin vend përfundoi edhe shkollën e mesme të arteve aplikative në drejtimin dizajn grafik. Në vitin 2011, ajo u shpërngul në Prishtinë, për të vazhduar studimet në drejtimin e njejtë. Studimet universitare i përfundoi në vitin 2015 në Universitetin e Prishtinës. Në vitin 2014, ajo e themeloi firmen që mban emrin e saj Ariana Nila Jewerly ani pse punën e kishte filluar në moshë shumë më të hershme. E rritur në atelen e babait i cili me profesion ishte jurist por veprimtari kryesore kishte argjendarinë, Ariana Nila përvetësoi zanatin shumë shpejt duke mbjellur dhe ushqyer ditë për ditë pasionin e njejtë me të atin dhe vëllain e saj Arianin. Sot, Ariana bashkë me Arianin drejtojnë Ariana Nila Jewerly duke shënuar suksese të vazhdueshme në biznesin e tyre. Edhe Ariana Nila ka një mesazh për vajzat e reja në Kosovë. “Për t’i arritur qëllimet në jetë, nuk ka rëndësi se sa inteligjente jeni, po sa të përkushtuara jeni. Pikënisja e rrugëtimit në botën e suksesit është caktim i qëllimit, vazhdoni duke i besuar qëllimit tuaj dhe pa marrë parasysh vështirësitë, qëndroni të forta dhe të vendosura. Në momentin që humbisni besimin në ëndrrën tuaj, dijeni që po luani një lojë që nuk ka fitore në fund”, përmbyll Ariana Nila. /AkademiPune  
Lexo më shumë
KosovaJob është rrjeti më i madh i punësimit në Kosovë, i çertifikuar nga Bureao Veritas me ISO 9001: 2015 për Menaxhimin e Cilësisë.