Siguria kibernetike dhe kompanitë në Kosovë

5 Maj '22

	 	 
Gjersa sulmet kibernetike janë bërë secilën herë e më të sofistikuara dhe të përhapura në vitet e fundit, kompanitë po përqendrohen me të njëjtin ritëm për t’i mbrojtur punonjësit dhe punën që bëjnë. Me këtë vetëdijësim ato i kanë përvetësuar praktikat më të mira dhe po i edukojnë punonjësit e tyre, se si të jenë të sigurt brenda dhe jashtë zyrës. 
Kjo ka bërë që si pjesë e kulturës së kompanive të shtohen edhe burimet për t’i mbrojtur punonjësit nga shkeljet. Duke i trajnuar punonjësit mbi ndërlikueshmërinë e një sulmi kibernetik, bizneset tani po e integrojnë sigurinë kibernetike në vendet e punës. Rezultat i këtij veprimi është që punonjësit janë më të ndërgjegjshëm për veprimet e tyre si në punë ashtu edhe në shtëpi. Ata e dinë që e kanë përgjegjësinë për t’i mbajtur të sigurta të dhënat dhe sistemet e kompanisë.
Se siguria kibernetike është shumë e rëndësishme për kompanitë, e pohon edhe Granit Beka, shef i sigurisë në PBC Group.
“Siguria kibernetike brenda një kompanie është e rëndësishme sepse mbron të gjitha kategoritë e të dhënave nga vjedhja dhe dëmtimi. Kjo përfshin të dhënat e ndjeshme, informacionet personale, informacionet shëndetësore, pronat intelektuale si dhe sistemet e informacionit”, shprehet Beka për Akademi Pune.
Kompanitë mund të sulmohen në forma të ndryshme. Por, pa marrë parasysh llojet e sulmeve eksperti i sigurisë kibernetike i ka radhitur disa hapa që duhet të ndërmerren në momentin e parë kur kompania sulmohet.

Identifikimi (“Kush ka qasje në sistem” si dhe “A janë dëmtuar të dhënat”)
Cili rrjet ka qenë aktiv gjatë sulmit kibernetik?
Si ka filluar sulmi i cili identifikohet në bazë të rishikimit të regjistrave (logs)
Njoftimi i klientëve (“Në qoftë se janë afektuar nga sulmi”) si dhe procedura të ndryshme që mund të ofrohen nga kompani adekuate.

E, që kompania të mos përballet me këto situatash të pakëndshme, madje shpeshherë edhe rrënuese, fatmirësisht ekzistojnë veprime të cilat janë “varka shpëtuese” të kompanisë.
“Trajnimi i stafit për sulmet kibernetike dhe mbrojta ndaj tyre, klasifikimi i dokumenteve sensitive në mënyrën e duhur, identifikimi i dobësive brenda sistemeve të kompanisë, Auditimi i Sigurisë së Informacionit si dhe krijimi i procedurave dhe rregulloreve ne mënyrën e duhur”, janë vetëm disa nga veprimet që duhet të bëhen, për ta parandaluar ndonjë sulm kibernetik eventual, tregon Beka.
Pra, njëra ndër pikat e para dhe më të rëndësishme është trajnimi i punonjësve për mbrojtje të menjëhershme. Në këtë mënyrë vetë punonjësit, duhet të jenë të vetëdijshëm për rëndësinë që ata kanë në ruajtjen e vendit të punës ku ata punojnë.
Beka thotë që ata duhet të tregohen të kujdesshëm kur i përdorin pajisjet teknologjike dhe internetin, sepse më shumë se 90% e sulmeve kibernetike ndodhin nga gabimet njerëzore apo “human error”. Në këto veprime bëjnë pjesë edhe përdorimi i fjalëkalimeve të sigurta nga punonjësit si dhe, aftësita për ta dalluar një email që ka qëllime kundër kompanisë.
Cili është dëmi më i madh që u bëhet kompanive?
Nuk është thjesht humbja financiare që u shkaktohet kompanive nga sulmet kibernetike. Pyetja është se sa ato mund ta marrin veten pas këtij sulmi? Beka thotë që ato e humbasin edhe besueshmërinë në tregun ku ato operojnë.
Sipas tij “Mesatarisht në Kosovë ndodhin rreth 900-1000 sulme të ndryshme kibernetike brenda një muaji”. E arsyet pse ato ndodhin janë të ndryshme.

Detajet financiare të biznesit
Detajet financiare të klientëve (p.sh. të dhënat e kartës së kreditit)
Të dhënat personale
Adresat e emailit të klientëve ose stafit dhe kredencialet e tyre
Listat e klientëve
Qasje ne infrastrukturën e IT-së (p.sh. aftësia për të pranuar pagesa online)
Pronësinë intelektuale (p.sh. sekretet tregtare ose dizajnet e produkteve)

Këto janë vetëm disa nga arsyet që i ka rënditur Graniti, në lidhje me atë se çfarë i shtynë sulmuesit të kryejnë krime të tilla. Prandaj, kompanitë duhet të arrijnë ta kuptojnë që asnjë kompani apo komb nuk është më imun ndaj hakerimit. /Akademi Pune