Shtatë karakteristikat e shefave të këqinj

02 Mar, 2020

Shtatë karakteristikat e shefave të këqinj
	 	 

Jo të gjithë njerëzit që udhëheqin biznese, institucione, organizata, janë liderë të mirë, dhe jo të gjithë punonjësit kanë mundësinë të bashkëpunojnë me punëdhënës korrektë. Ka shumë prej punëdhënësve të cilët pavarësisht që janë udhëheqës, kanë edhe shumë veti të këqija. 

Në këtë artikull, do të fokusohemi në sjelljet e udhëheqësve të këqinj, të cilat mund të jenë zhgënjyese për punëtorët dhe mund të çojnë drejt mungesës së besimit, mos produktivitetit të tyre, rrjedhimisht në krijimin e një mjedisi të keq të punës.

Në vazhdim,  AkademiPune ju njofton me disa karakteristika që shefat apo punëdhënësit e këqinj kryesisht mund të kenë.

1. Mendojnë se dinë gjithçka

Liderë të këqinj konsiderohen të gjithë ata të cilët mendojnë se janë të pagabueshëm, pra janë ata të cilët dinë gjithçka dhe nuk pranojnë mendime të kundërta. Ndonëse mund të jetë duke gabuar, ky lloj i liderit mendon se gjithmonë po e bën gjënë e duhur për kompaninë.

2. Nuk merren me konfliktet mes punëtorëve

Ky lloj i shefit nuk merret me problemet që punëtorët kanë me njëri tjetrin, mirëpo pret që konfliktet të rregullohen vetëvetiu. Pra, nuk ndërmerr rolin e ndërmjetësuesit.

Konfliktet brenda një ekipi dhe punëdhënësit që nuk merren me ato konflikte, mund të sjellin situata aq të pakëndshme sa të shkaktojnë një mori problemesh brenda një kompanie. Shmangia e konflikteve sikur asgjë nuk ka ndodhur mund të çojë në komunikim të dobët, frustrime e edhe deri tek dorëheqjet e punëtorëve.

3. Nuk i fuqizojnë të tjerët

Ka shumë punëdhënës të cilët abuzojnë me pushtetin që kanë. Këta punëdhënës kanë më shumë dëshirë të jenë vetë në qendër të vëmendjes se sa t’i fuqizojnë të tjerët.

Një shef i mirë nuk duhet të ketë dëshirë t’i kontrollojë të tjerët por t’i orientojë ata drejt zhvillimit dhe fuqizimit të tyre.

4. Nuk i vërejnë anët e forta të ekipit

Punëdhënës të këqinj konsiderohen edhe ata të cilët nuk arrijnë t’i shohin të mirat apo anët e forta që pjesëtarët e ekipit zotërojnë. Një punëdhënës që nuk di ose nuk ndërmerr hapa për të njohur fuqinë punëtore të tij, mund të jetë duke udhëhequr keq.

Një punëdhënës i mirë i përdorë të gjitha mundësitë për të zbuluar potencial tek secili punëtor i tij. Ai jo vetëm që ju jep përgjegjësi atyre por di edhe të komunikojë në mënyrë efektive dhe t’i motivojë punonjësit.

5. Nuk i dëgjojnë punëtorët

Ka shumë mënyra se si një punëdhënës mund të tregojë se është duke e dëgjuar me vëmendje punëtorin. Kjo nuk do të thotë që punëdhënësi duhet vetëm të rri i qetë dhe të dëgjojë. Se një punëdhënës po i kushton vëmendje asaj se çka punëtori po flet, dallohet edhe me gjuhën e trupit, përgjigjen apo konfirmimin se e ka marrë mesazhin dhe i ka kuptuar ato që punëtori i ka thënë.

6. Kanë mungesë transparence

Nëse punëdhënësit / shefat nuk e thonë të vërtetën, punonjësit herët apo vonë do ta kuptojnë. Një gjë e tillë shkatërron besimin mes dy palëve. Kur punëtorët nuk kanë besim tek punëdhënësi i tyre, ata do të demotivohen shpejt, do të ndjehen të zhgënjyer dhe do fillojnë të kenë më pak respekt.

7. Kanë mungesë besimi tek punëtorët

Një punëdhënës i cili nuk beson në mendimin apo përvojat e punëtorëve të tij, mund të shkaktojë demoralizim dhe mungesë vetëbesimi tek ata persona. Këta të fundit do ta kenë shumë problem të zhvillohen brenda vendit të punës. 

Liderët e mirë duhet të jenë të ndershëm, të zotërojnë aftësi të mira komunikimi dhe të jenë sa më lehtë të qasshëm për punonjësit e tyre. /AkademiPune.

Fillo Kuizin
Testojeni veten, mësoni më shumë dhe argëtohuni në të njejtën kohë nëpërmjet kuizeve që ofrojmë ne për ju.
  • Termi "prodhim" në ekonomi i referohet:
    A
    Sektorit primar
    B
    Sektorit të prodhimtarisë
    C
    Sektorit të shërbimeve
    D
    Sektorit sekondar
  • Si ndahet paraja?
    A
    E letrës dhe metalike
    B
    E drurit dhe metalit
    C
    E letrës dhe drurit
    D
    Asnjëra nga këto
  • Në Indi, viti fiskal fillon me:
    A
    1 prill
    B
    28 shkurt
    C
    30 prill
    D
    20 mars
  • Shpikja e parave ndodhi për:
    A
    Të lehtësuar këmbimin
    B
    Për shkak të kërkesës së njerëzve për para
    C
    Për shkak të vështirësive në sistemin Barter
    D
    Asnjëra nga të sipërmet
  • Çka nënkupton inflacioni?
    A
    Ngritje të vlerës së parasë dhe rënie të çmimeve
    B
    Ngritje të çmimeve dhe rënie të vlerës së parasë
    C
    Ngritje të vlerës së parasë dhe ngritje të kursimit
    D
    Rënie të çmimeve dhe rënie të vlerës së parasë
  • Pasqyrat e të ardhurave dhe bilanci i gjendjes janë pjesë e:
    A
    Kontabilitetit
    B
    Marketingut
    C
    Mikroekonomisë
    D
    Makroekonomisë
  • Cila nga këto periudha njihet si “Plan Holiday"?
    A
    1955 -1960
    B
    1966 -1969
    C
    1972 -1977
    D
    1980 -1984
  • Kush tha se "ligjet e ekonomisë janë si rryma"?
    A
    Adam Smith
    B
    David Ricardo
    C
    L. Walras
    D
    Alfred Marshall
  • Pjesë e kujt është teoria e çmimeve?
    A
    Mikroekonomisë
    B
    Financave publike
    C
    Makroekonomisë
    D
    Teorisë së punësimit
  • Koncepti i financës funksionale u prezentua për herë të parë nga:
    A
    J.M. Keynes
    B
    Prof.Hansen
    C
    A.P.Lerner
    D
    L.G.Reynold
1
/
10
ARTIKUJ TË NGJASHËM
5 profesione që mund t’i ushtroni në Kosovë nëse jeni ekonomist
Ekonomistët merren me mbledhjen, organizimin dhe interpretimin e të dhënave, duke përdorur formula matematikore dhe statistika për t’i bërë llogaritjet e ndryshme. Një karrierë në ekonomi mund të rrisë mundësitë e punësimit në shumë drejtime, pavarësisht industrisë në të cilën operon një kompani e caktuar. Çka mund të punoni me një diplomë në ekonomi? Ka shumë drejtime në të cilat mund të punoni nëse keni një diplomë në ekonomi. Edhe në Kosovë, ofrohen mundësi punësimi në disa fusha të ekonomisë. Personat që kanë diplomë në ekonomi mund të punojnë në banka, institucione financiare, agjenci të ndryshme, etj. Nëse keni studiuar në fushën e ekonomisë, ka disa profesione të cilat mund t’i ushtroni. KosovaJob, ju sjellë disa prej këtyre profesioneve:  Kontabilist/e Konsulent/e Analist/e kreditor/e Analist i/e financave Auditor/e Kontabilist. Roli i një kontabilisti është të kryej detyra që lidhen me saktësinë, regjistrimin, analizat dhe prezantimin e operacioneve financiare të një biznesi, ndërmarrjeje apo organizate. Në ditët e sotme, pothuajse çdo kompani ka nevojë për kontabilistë. Konsulent/e.  Konsulentët apo këshilltarët ekonomikë duhet të kenë aftësi për të analizuar tregun dhe ndihmuar organizatën apo kompaninë ku punojnë që të përmirësojë performancën. Konsulentët mund të punojnë për kompani që operojnë në industri të ndryshme duke përfshirë financat, shëndetësinë, arsimin, etj . Analist/e kreditor/e. Një analist kreditor mirëmban marrëdhëniet me klientët ekzistues dhe njëkohësisht krijon mundësi të reja bashkëpunimi me klientë të rinjë. Analistët kreditor janë profesionistë financiarë të cilët përcaktojnë mundësinë që huamarrësit të shlyejnë detyrimet e tyre financiare. Analist i/e financave. Analistët financiar si pjesë kryesore të punës kanë kryerjen e analizave financiare për klientët e jashtëm ose të bredshëm. Auditor/e. Puna e një auditori përfshin përgjegjësitë për statusin financiar dhe llogaritë e kompanive apo organizatave. Një auditor mbledh të gjitha informacionet dhe kontrollon nëse të gjitha pasqyrat financiare dhe regjistrimet janë të vlefshme, ligjore ose nëse paraqiten në mënyrë të drejtë.
Lexo më shumë
Sa janë të nevojshme mbledhjet në punë?
Mbledhjet në punë janë shumë të nevojshme, madje shpesh herë edhe të domosdoshme. Kjo pasi që u shërbejnë punonjësve dhe stafit në përgjithësi si mundësi për shkëmbim të ideve, caktim të objektivave për të ardhmen si dhe si mundësi e vlerësimit të punës. Sipas një studimi të bërë nga Shoqata Amerikane për Menaxhment, mbledhjet efektive përmbushin shumë objektiva në të mirë të kompanisë. Disa punëtorë mund të mendojnë se mbledhjet e punës janë të panevojshme, mirëpo nëse mbledhjet mbahen me rregull dhe janë efektive, atëherë shumë më lehtë mund të përmbushën objektivat ditore, javore apo dhe mujore. Është shumë e rëndësishme nëse mbledhja është gjithëpërfshirëse, ku merr pjesë i gjithë stafi dhe të gjithë mund ta marrin fjalën. Mbajtja e mbledhjeve, sjellë rezultate të ndryshme, siç janë:1. Zgjidhen mosmarrëveshjet Nganjëherë ndodh të ketë edhe mosmarrëveshje ndërmjet kolegëve në punë, gjë që ndikon negativisht në performancën/produktivitetin e stafit. Mosmarrëveshjet mund të zgjidhen vetëm përmes komunikimit dhe mbledhjet transparente në punë ndikojnë pozitivisht në këtë drejtim. Kur mbledhjet menaxhohen mirë dhe secili anëtar i ekipit e ka mundësinë që të shprehet lirshëm, mund të arrihet tek një marrëveshje finale e suksesshme.2. Merren vendime përfundimtare Një lider i mirë, e di se punonjësit duhet të përfshihen në procesin e vendim-marrjes. Është vështirë të konstatohet nëse një vendim është i domosdoshëm apo duhet të jetë përfundimtar, në rast se nuk konsultohen të gjithë anëtarët e ekipit, sidomos ata që janë pjesë e projektit përkatës.3. Theksohet rëndësia e secilit punonjës Objektivat dhe synimet e kompanisë gjithmonë duhet të diskutohen në mbledhje. Liderët e ekipeve duhet t'ua shpjegojnë anëtarëve të tjerë se si puna e tyre ka kontribuar në përmbushjen e objektivave të caktuara. Kur detyrat dhe objektivat janë të qarta, punonjësit janë më të motivuar për punë sepse tashmë e dinë rëndësinë që ata kanë për kompaninë. 4. Krijohen raporte më të mira ndërmjet stafit Nëse nuk njiheni mirë me tërë stafin, atëherë mbledhjet janë mundësi shumë e mirë që t’i shkëmbeni idetë dhe përvojat me kolegët tuaj, kësisoj ju do të mund të krijoni raporte sa më të mira, si dhe bashkëpunimi juaj në të ardhmen do të jetë më i lehtë. 5. Ngritet cilësia në punë Mbledhjet ngrisin kreativitetin dhe cilësinë e ekipit.  Pa marrë parasysh arsyen pse mbahen ato, mbledhjet duhet të jenë koha kur punonjësit shprehën lirshëm, japin ide të ndryshme dhe ndihen mirë që janë pjesë e ekipit. Duke bashkëpunuar, anëtarët e ekipit mund të arrijnë finalizimin e ideve të reja, gjë që është vështirë e arritshme nëse nuk ka bashkëpunim të mirëfilltë dhe nuk përfshihet secili prej tyre.
Lexo më shumë
Shkollat profesionale apo fakultetet, cilat përgatisin më shumë për treg të punës?
Edukimi dhe aftësitë që përfitojmë gjatë shkollimit tonë kanë rëndësi të madhe, e sidomos kur aftësitë e përfituara duhet të aplikohen në treg të punës. Kësisoj, duhet të mendojmë mirë para se të zgjedhim profesionin dhe rrugën e zhvillimit të karrierës, që të kemi qasje të lehtë dhe të shpejtë në tregun e punës. Sipas një raporti të Bankës Botërore, të rinjve në Kosovë u duhen rreth 10 vjet për të kaluar nga shkolla në punë, përderisa në Maqedoni kjo periudhë shkon prej 4 deri në 5 vjet, ndërsa në vendet e zhvilluara rreth 1.4 vjet. Për të kuptuar më shumë pse është kjo situatë në Kosovë, Akademi Pune ka realizuar një intervistë me Valbona Rracin, zyrtare e lartë dhe eksperte për tregun e punës dhe orientimin për karrierë në projektin “Rritja e Punësimit për të Rinj (EYE) i Agjencisë Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim (SDC). Ajo ka folur më shumë rreth përgatitjes së të rinjve për treg të punës dhe nëse shkollat profesionale apo fakultetet kontribuojnë më shumë për të kapërcyer hendekun në mes arsimit dhe tregut konkurrues të punës që aktualisht është sfida kryesore e ditës në Kosovë. Gjatë intervistës, ajo theksoi se përderisa në të kaluarën, termi profesion ose punë janë përdorur kryesisht në orientimin profesional, sot, për arsye të ndryshimeve të shpejta në tregun e punës, kjo nuk është më e mundur. “Termi profesion tashmë është zëvendësuar me termin karrierë për shkak se dinamika e punës është e shpejtë dhe kërkon përshtatje të shpejtë në tregun e punës me shkathtësitë që i posedon. Prandaj është shumë e rëndësishme që përcaktimet për karrierë të jenë të qarta. Të ndihmuarit e të rinjve që të bëjnë zgjedhje të mira për profesionin dhe jetën e tyre ka bërë që orientimi për karrierë të jetë thelbësor në shoqëritë e dijes, e posaqerisht në ekonomitë në zhvillim sikurse është rasti në Kosovë”.  Znj. Rraci theksoi se të rinjtë duhet të jenë të vendosur mbi zgjedhjen e profesionit, që gjithashtu eshte e lidhur me planet e tyre të karrierës nëse dëshirojnë të punësohen pas përfundimit të arsimit të mesëm apo të studiojnë. Zgjedhja e arsimit të mesëm profesional krahasuar me arsimin e mesëm të përgjithshëm (gjimnazet) lehtëson shumë më tepër përcaktimin për rrugën e ardhshme të karrierës. Ajo tregoi për kohën kur kishte përfunduar shkollën e mesme të elektroteknikës në vitet 78-79, si dhe vazhdimin e studimeve inxhinierike në fakultetin e elektroteknikës. Në atë kohë, ajo tha se nuk kishte paragjykime, nuk bëheshin dallime në mes të gjimnazit dhe shkollës së mesme profesionale, që do të thotë se imazhi i tyre ishte i njëjtë. Sa i përket dallimeve ndërmjet shkollave profesionale dhe universiteteve/kolegjeve, znj. Rraci potencoi se programet e arsimit universitar zhvillojnë arsimim akademik dhe fusha të tjera të veprimtarive akademike (kërkime shkencore, krijimtari artistike, këshillime profesionale, etj.). Ndërsa programet shkollore profesionale kryesisht zhvillojnë kompetenca, njohuri dhe shkathtësi të transferueshme që janë të nevojshme në tregun e punës. Sot profesionet konkurruese janë në rritje dhe individët zgjedhin arsimin e tyre në bazë të kthimit në investime. Shkalla e kthimit (e pritur) që zakonisht përcaktohet në formën e pagës, orienton investimet e individëve në shkathtësitë e tyre. Qendra Evropiane për Zhvillimin e Aftësimit Profesional (CEDEFOP) ka gjeneruar prova të reja empirike për të nxjerrë në pah rolin e Arsimit dhe Aftësimit Profesional në prodhimin e përfitimeve më të gjera: rritjen ekonomike, përfshirjen sociale të grupeve të pafavorizuara dhe një shoqëri më kohezive dhe të përgjegjshme, si dhe sigurimin e punësimit dhe stabilitetin e të ardhurave. Më tutje, znj. Rraci na dha një rast konkret nga përvoja e saj personale që kishte në moshën 25 vjeçare, ku kishte shkuar në specializim në Zvicër për programim të makinave CNC. Ajo tregoi se gjatë vizitës që kishte bërë në fabrikën “George Fischer” të gjithë të punësuarit ishin me shkollë profesionale në një fabrikë që kishte mbi 1000 punëtorë. Vetëm një person i cili merrej me zhvillimin e produkteve të reja, ishte me fakultet inxhinierie. Sipas Agjencisë së Statistikave të Kosovës (ASK), numri i nxënësve që mësojnë në shkolla profesionale është zvogëluar. Znj. Rraci na tregoi disa nga arsyet e rënies së këtij numri. “Ne kemi themeluar qendra të karrierës në 9 shkolla profesionale dhe përmes këtyre qendrave po i përcjellim trendet se si po shkon numri i nxënësve, a po rritet ose zvogëlohet regjistrimi në shkollat profesionale. Mendoj se ka shumë arsye sa i përket rënies së numrit të nxënësve, posaçërisht në dy vitet e fundit arsyeja primare është migrimi i familjeve, që ka ndikuar shumë në këtë drejtim. Sipas statistikave këtë vit numri i nxënësve të klasëve të 9-ta ka rënë përafërsisht për 10.000 në vendin tonë. Kjo automatikisht reflekton në numrin e të regjistruarve në shkolla të mesme. Nëse marrim parasysh gjithashtu që politikat në nivelin lokal më tepër synojnë ta mbajnë kuotën e njëjtë nëpër gjimnaze (me përjashtime të vogla), atëherë ky minus i nxënësve të klasëve të 9-ta drejtëpërdrejtë shkon në disfavor të shkollave profesionale". Ajo po ashtu theksoi edhe rolin e prindërve, të cilët sipas saj duhet të komunikojnë më shumë me fëmijët e tyre dhe t’i njohin interesat që ata kanë. Sipas saj, prindërit nuk duhet të vendosin për profesionin e fëmijëve të tyre, por vetëm t’ia lehtësojnë vendimmarrjen për zgjedhjen e profesionit. Si arsye tjetër mjaft me rëndësi, znj. Rraci përmendi se duhet të ketë bashkëpunim më të mirëfilltë në mes sektorit privat dhe shkollave profesionale. Ajo tha se domosdoshmërisht nevojitet një dialog më i afërt i sektorit privat me shkollat profesionale, ashtu që këto shkolla të krijojnë dhe të kualifikojnë të rinjtë për profile që i kërkon tregu i punës. Çka nënkupton sistemi dual (i dyfishtë) dhe cila është rëndësia e tij në shkollat profesionale? Arsimi dhe aftësimi profesional i dyfishtë u ofron të rinjve një mundësi për të hyrë në punë të aftësuar dhe për të marrë përgjegjësinë për jetën e tyre, dhe ky sistem është sekreti i sukseseve në shumë vende të zhvilluara. Ky sistem dallon për shkak se të mësuarit zhvillohet në dy vende, në kompani dhe në shkollë. Një sistem i tillë lehtëson gjithashtu kalimin nga mësimi në punësim dhe i përgjigjet nevojave të aftësive të tregut të punës.  Sa i përket këtij sistemi, znj. Rraci tha se tashmë ky është edhe prioritet i Ministrisë së Arsimit që të integrohet brenda sistemit të arsimit profesional. “Sistemi dual apo të mësuarit në vendin e punës që po pilotohet kohëve të fundit në Kosovë, dukshëm ka  përafruar ofertën nga shkollat profesionale dhe kërkesën nga tregu i punës. Prandaj, sistemi dual është edhe prioritet i Ministrisë së Arsimit që të futet brenda sistemit të arsimit profesional” Kush ofron më shumë mundësi punësimi, kolegjet private apo universitetet publike? Numri i studentëve që studiojnë nëpër universitete publike ndër vite ka qenë i lartë. Mirëpo, ka edhe një numër të konsiderueshëm të studentëve që viteve të fundit kanë zgjedhur kolegjet private për studim. Sipas Agjencisë së Statistikave të Kosovës, në vitin 2018-2019 numri i studentëve që janë pranuar në nivelin bachelor në kolegje private është 12.883, ndërkaq në universitete publike është numër më i vogël 11.718. Lidhur me këtë temë, znj. Rraci tha se nuk do bënte ndarje në mes të kolegjeve private apo universiteteve publike, pasi që Ligji mbi Arsimin e Larte dhe standardet për akreditim të programeve universitare janë të njëjta si per institucionet publike, ashtu edhe ato private. Të gjitha kanë mandat t’i përgatisin shkathtësitë akademike të një individi. Mund të ketë dallime individuale në cilësi dhe performancë, në aktivitete jashtë-kurrikulare, si dhe mbështetjen e studentëve me shërbimet për zhvillim të karrierës siç është p.sh. ndërlidhja me tregun e punës. Por nëse bëhet një krahasim mes universiteteve/kolegjeve apo shkollave profesionale dhe cilat ofrojnë më shumë mundësi punësimi, ajo nënvizoi se shkollat profesionale zhvillojnë kompetencat e kërkuara nga tregu i punës, kështu që edhe qasja në punësim është më e lehtë. “Ta marrim si shembull fakultetin e ekonomisë. Të rinjtë në profilin e ekonomisë a i përgatitë më mirë fakulteti apo shkolla profesionale? Të jeni të bindur se shkolla profesinale i përgatitë më mirë për shkak se brenda kurrikulës i kanë orët e praktikës profesionale që ua mundësojnë atyre të familjarizohen me botën e punës, me ambientin e punës, me punën ekipore, si dhe me punën me njerëz. Ndërsa në Kosovë nuk është obligative me ligj që arsimi i lartë ta ketë praktikën profesionale brenda programit universitar (me perjashtime të vogla siç është p.sh. mjekësia)". Përcaktimi i profesionit dhe roli i prindërve Të rinjtë sot kanë më shumë zgjedhje për të ardhmen e tyre se kurrë më parë, por ka një numër faktorësh që afektojnë ata. Një treg i punës gjithnjë e më konkurrues, papunësia e lartë e të rinjve dhe rritja e investimeve të familjes për arsimimin e tyre ndikojnë në planet e një të riu, duke e bërë më të rëndësishme që ata të bëjnë zgjedhjet e duhura për arsimimin, trajnimin dhe punësimin e tyre. Prindërit kanë një ndikim të madh në zhvillimin e karrierës së fëmijëve të tyre dhe kjo njihet si "orientim informal i karrierës". Disa prej tyre e mbështesin fëmijën e tyre përmes procesit të vendimmarrjes bazuar në përvojat e veta, ose në bazë të rekomandimeve të miqve dhe familjes, ose disa prej tyre përpiqen përmes fëmijëve të tyre t’i realizojnë aspiratat e tyre të karrierës që ata vetë nuk kanë arritur t’i arrijnë. Shqetësimi kryesor është se prindërit nuk janë të informuar sa duhet rreth trendeve dhe kërkesave të tregut të punës, shtigjeve të mundshme për arsimim dhe karrierë, profilet e profesioneve të ndryshme, etj, ashtu që ata të jenë të vetëdijshëm për një zgjedhje të informuar të karrierës për fëmijët e tyre. “Nuk është turp nëse një prind që e ka fëmijën në klasën e 9’të, të shkojë tek një shoqatë e bizneseve ose në odën ekonomike dhe të pyes se cilat prej profesioneve sot kërkohen më shumë në tregun e punës. Kjo nuk ndodhë askund në Kosovë” . Në anën tjetër, përveç prindërve edhe mësimdhënësit luajnë një rol vendimtar në ndikimin e fëmijëve dhe të rinjve në zgjedhjen e një profesioni dhe edukimi të caktuar. Prandaj komunikimi dy-palësh shkollë-prindër është thelbësor për këtë proces të vendimmarrjes së nxënësve për karrierën e tyre. Ministria e Arsimit ka zhvilluar Strategjinë e Komunikimit Shkollë-Prindër për Orientimin në Karrierë të Nxënësve të Arsimit te Mesëm të Ulët, që do të mundësojë kontaktin e rregullt të mësimdhënësve me prindërit përmes mekanizmave të qëndrueshëm të komunikimit dhe do të ngrisë ndërgjegjësimin e prindërve për zgjedhje të informuara të karrierës për fëmijët e tyre. Znj. Rraci këshillon të rinjtë që të mendojnë mirë para se të vendosin për të ardhmen e tyre, si dhe të informohen saktë për shkollat apo fakultetet ku dëshirojnë të vazhdojnë arsimimin. “Sot, fatkeqësisht ka shumë raste kur të rinjtë edhe pas përfundimit të shkollës së mesme nuk e dinë se në çfarë fakultete të shkojnë. Për shkak se ju mungon informacioni dhe nuk përcjellin informatat e duhura, ata shpesh regjistrohen në fakultete të cilat nuk i kanë të akredituara programet universitare”. Si përfundim, ajo theksoi rëndësinë e shkathtësive të buta të cilat shkollat në Kosovë nuk i trajtojnë sa duhet. Tani ato nuk po quhen shkathtësi të buta por shkathtesi esenciale. Ndër këto shkathtësi ajo përmendi shkathtësitë e hulumtimit, komunikimit, si dhe shkathtësitë analitike. Sipas saj, duke shfrytëzuar shkathtësitë e lartcekura, të rinjtë mund të bëjnë hulumtime të ndryshme, qoftë edhe përmes internetit, i cili sot është një burim i pashterrshëm informacionesh. /AkademiPune
Lexo më shumë
8 profesione në të cilat mund të jeni të suksesshëm nëse njihni gjuhë të huaja
Sot, pothuajse të gjithë punëdhënësit duan të punësojnë njerëz që flasin më shumë se një gjuhë. Njohja e disa gjuhëve mund t'iu sjellë përfitime të shumta në karrierë. Duke e njohur gjuhë të tjera, ju rrisni mundësitë për të gjetur një vend të mirë të punës e gjithashtu të siguroni edhe të ardhura të mira. Shumë organizata, institucione, biznese, kanë nevojë për sa më shumë njerëz që njohin gjuhë të huaja. Individët që njohin më shumë se një gjuhë të huaj, mund të ushtrojnë shumë profesione, mirëpo disa prej tyre mund të sjellin suksesin më pranë.  Përfaqësues të shërbimit me klientë Në fushën e shërbimit me klientë do të keni goxha sukses në rast se e njihni edhe një gjuhë të huaj. Duke qenë se puna ju obligon të takoheni me njerëz dhe biznese të ndryshme, është shumë mirë nëse njihni gjuhë të huaja sepse mund të keni punë edhe me klientë ndërkombëtarë. Në këtë profesion, punëdhënësit duan njerëz që mund të kapërcejnë pengesat gjuhësore dhe të zgjerojnë bazën e tyre të klientëve. Përkthyes/ Interpretues Në ditët e sotme, profesioni i përkthyesit është shumë i kërkuar. Shumica e institucioneve apo bizneseve kanë nevojë të kenë të punësuar dikë që mund t’iu përkthejë materiale nga gjuhë të ndryshme. Kur njihni gjuhë të huaja, gjithmonë mund ta keni një vend të sigurt të punës si përkthyes. Thuhet se punësimi i përkthyesve dhe interpretuesve do të rritet shumë gjatë viteve në vijim. Specialistë në burime njerëzore Pjesa e burimeve njerëzore gjithashtu kërkon njohuri në gjuhë të huaja. Ata që kanë karrierë në burime njerëzore dhe njohin më shumë se një gjuhë, ndihmojnë ndërmarrjet shumë më shumë kur vjen puna tek punësimi i kandidatëve. Jo të gjithë kandidatët që intervistohen mund të njohin një gjuhë të caktuar sepse ata mund të vijnë nga kultura të ndryshme. Mësimdhënës Nëse dëshironi të keni një karrierë të suksesshme si mësimdhënës, është mirë të mësoni edhe një gjuhë të huaj. Mësimdhënësit që flasin më shumë se një gjuhë kanë shumë mundësi të jenë të suksesshëm në këtë profesion, sidomos në zonat ku ka popullësi multikulturore. Vlen të theksohet se shkollat tashmë kanë programe të ndryshme gjuhësore. Shkrimtarë / Gazetarë Njohuritë e një gjuhe tjetër ndihmojnë gazetarët dhe shkrimtarët të jenë të suksesshëm në hulumtime, kryerjen e intervistave apo shkrimin e artikujve  për media të huaja. Si shkrimtarë, mund të përktheni vepra në disa gjuhë dhe të arrini audiencë më të gjerë. Profesionistë të kujdesit shëndetësor Individët që punojnë në spitale apo klinika, çdo ditë duhet të takojnë një numër të madh të njerëzve. Në raste urgjente, njohuritë e gjuhëve të huaja hyjnë shumë në punë. P.sh, nëse ndonjë pacient nuk e njeh gjuhën e parë të një vendi, do të shmangej stresi i komunikimit. Kësisoj, mjekët që njohin dy gjuhë, infermierët, apo në përgjithësi stafi në spitale, do të kontribuonin shumë më shumë. Menaxherë të marketingut Në tregun e ditëve të sotme, kompanitë kanë shumë nevojë që të përcjellin mesazh të saktë. Pra, kanë nevojë për njerëz të cilët flasin rrjedhshëm gjuhët e klientëve të tyre që të përcjellin me sukses mesazhe të brendit. Punëtorët social Pjesë shumë e rëndësishme e shoqërisë janë punëtorët social. Puna e tyre lidhet me njerëzit. Karriera në punë sociale po aq sa është sfiduese është edhe e dobishme. Edhe në këtë fushë, shumë më shumë sukses mund të arrini nëse njihni gjuhë të huaja. Ju do të jeni në gjendje të komunikoni me njerëz dhe të kuptoheni më mirë por edhe ata do të ndjehen më mirë nëse flasin në gjuhën e tyre amtare. Kësisoj, gjuhët e huaja janë shumë vlefshme në këtë karrierë. 
Lexo më shumë
KosovaJob është rrjeti më i madh i punësimit në Kosovë, i çertifikuar nga Bureao Veritas me ISO 9001: 2015 për Menaxhimin e Cilësisë.